Polislerde Boşanma Sonrası Mazeret Ataması Hakkı

             Memurların naklen atanmaları konusunda idareye takdir yetkisi tanındığı açık olmakla birlikte, bu yetkinin kamu yararı ve hizmet gerekleri gözardı edilerek kullanıldığının kanıtlanması ya da idari yargı merciince saptanması halinde, sözü edilen bu durumun dava konusu idari işlemin neden ve amaç yönlerinden hukuka aykırılığı nedeniyle iptalini gerektireceği yerleşmiş yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.

 

EMNİYET HİZMETLERİ SINIFI MENSUPLARI ATAMA VE YER DEĞİŞTİRME YÖNETMELİĞİ   Madde 12/2: "Atama hizmetlerinin eşitlik ve hakkaniyet ilkesi çerçevesinde yürütülmesi, birimlerin ve personelin ihtiyaçlarının bir denge gözetilerek karşılanması, insan kaynaklarının muhafazası ve etkin kullanımı için gerekli tedbirler alınır."

 

             İlgili yönetmelik maddesinde kamu yararı ve özel yarar arasında bir denge sağlanması gerektiğine yönelik düzenleme yapılmıştır. 

 

             Konuya ilişkin olarak;

Danıştay 5. Dairesi'nin 2006/5349 E., 2009/270 K. sayılı kararında;     “…görevinden alınmasını gerektirecek bir olumsuzluğu ileri sürülmeden veya hukuken kabul edilebilir bir neden ortaya konulmadan, salt takdir yetkisinden bahisle davacının atanması yolunda kurulan işlemde hukuka uyarlık bulunmadığına…”

 

             İdarenin takdir yetkisi sınırsız değildir. Özellikle aile hayatının korunması, çocukla kişisel ilişkinin sürdürülmesi ve eşitlik ilkesi gibi anayasal güvenceleri ilgilendiren durumlarda idarenin işlemleri yargı denetimine tabidir. Nitekim Ankara Bölge İdare Mahkemesi 14. İdari Dava Dairesi tarafından verilen önemli bir kararda, boşanma sonrası müşterek çocuğuna yakın bir ile atanmak isteyen polis memurunun talebinin reddedilmesi hukuka aykırı bulunmuştur. Tarafımızca takip edilen dosyada verilen bu karar, özellikle emniyet personelinin mazeret atamaları bakımından emsal niteliği taşımaktadır.

 

(İşbu karar tarafımıza aittir.) ANKARA BÖLGE İDARE MAHKEMESİ 14. İDARİ DAVA DAİRESİ YD İtiraz No : 2026/XX Dava, Ankara İl Emniyet Müdürlüğü bünyesinde görev yapan davacı tarafından, Zonguldak iline atanma talebiyle yaptığı başvurunun idarece cevap verilmeyerek zımnen reddedilmesine ilişkin işlemin,  yürütmesinin durdurulması ve iptali istemiyle açılmıştır.  Ankara 8. İdare Mahkemesince verilen 13/02/2026 günlü ve E:2025/2016 sayılı kararıyla yürütmenin durdurulması isteminin reddine karar verilmiştir.  Davacı, bu kararın hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek kaldırılması ve dava konusu işlemin yürütmesinin durdurulmasına karar verilmesini istemektedir. Dava dosyasının incelenmesinden; Ankara İl Emniyet Müdürlüğü bünyesinde görev yapan davacı tarafından, Zonguldak iline atanma talebiyle yaptığı başvurunun idarece cevap verilmeyerek zımnen reddedilmesine ilişkin işlemin, atanamamasının aile hayatını zedelediği, eşitlik ilkesine aykırı olduğu, hukuka ve mevzuata aykırı olduğundan bahisle yürütmenin durdurulması ve iptali istemiyle açılmıştır. Yukarıda yer verilen Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin boşanmaya ilişkin mazeret ataması düzenlemesinin, yalnız boşanma hükümleri nedeniyle aile birliği sona eren eşlerin zorunlu olarak aynı yerleşim yerinde yaşamaya devam etmelerinin önüne geçilmesini değil aynı zamanda, somut olayın özelliğine göre, hukuken kabul edilebilir olmakla birlikte boşanma nedeniyle personelin kadro ve görevine uygun herhangi bir yere naklen atama isteminde bulunabilmeyi de kapsadığı açıktır. Uyuşmazlıkta, davacının Bartın 1. Aile Mahkemesinin sayılı kararı ile anlaşmalı olarak boşandığı ve müşterek çocukların velayetinin boşandığı eşine verildiği, kararın 12/11/2025 tarihinde kesinleştiği görülmekle somut olayda davacının anılan boşanma kararının doğurduğu hükümler kapsamında baba olarak müşterek çocuk ile olan kişisel ilişkisinin sağlıklı biçimde devamı için çocuğun ikamet ettiği Bartın iline yakınlığı nedeniyle Zonguldak iline naklen atanma talebinin anılan Yönetmelik hükmü kapsamında değerlendirilmesi gerekirken bu yönde dava dosyasına yansımış somut hukuki bir sebep de bulunmazken talebin, hükmün yalnız muhtemel sorunların önüne geçilebilmesi için boşanılan eşin yaşadığı yerden başka bir yere atanmaya ilişkin olduğundan bahisle reddi yönünde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık, aksi yöndeki kararda hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle; davacının itirazının kabulüne, itiraza konu Ankara 8. İdare Mahkemesince verilen kararının kaldırılmasına, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 27. maddesinde aranan koşullar dava konusu olayda birlikte gerçekleştiğinden teminat aranmaksızın yürütmenin durdurulmasına, .... 03/04/2026 tarihinde oyçokluğuyla, 2577 sayılı Kanun'un 27. maddesinin 7. fıkrası uyarınca kesin olarak karar verildi.

             Mahkeme, davacının boşanma kararının doğurduğu hükümler kapsamında baba olarak müşterek çocuk ile olan kişisel ilişkisinin sağlıklı biçimde devamı için çocuğun ikamet ettiği Bartın iline yakınlığı nedeniyle Zonguldak iline naklen atanma talebinin, Yönetmelik hükmü kapsamında değerlendirilmesi gerekirken, bu yönde somut hukuki bir sebep bulunmadığı gerekçesiyle reddedilmesinin hukuka aykırı olduğuna hükmetmiştir.

             Bu karar, idarenin takdir yetkisini kullanırken, Anayasal hakları ve ilgili yönetmelik hükümlerini geniş yorumlaması gerektiğini, özellikle aile birliğinin korunması ve çocuk hakları gibi hassas konularda bireylerin menfaatlerini gözetmesi gerektiğini göstermektedir.

             Boşanmaya ilişkin mazeret ataması düzenlemesi, yalnızca eski eşten uzaklaşmayı değil; somut olayın özelliğine göre, boşanma nedeniyle personelin kadro ve görevine uygun herhangi bir yere naklen atama isteminde bulunabilmeyi de kapsamaktadır.

             Bu yorumla mahkeme, Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 18. maddesindeki boşanma mazeret hükmünü, memurun lehine geniş yorumladı.

1. "Boşanma mazeret ataması" kapsamı genişledi
İdare, talebi yalnızca eski eşin yaşadığı yerden uzaklaşma amacıyla sınırlı yorumlayarak reddetti. Bölge İdare Mahkemesi ise bu yorumu hatalı buldu. Boşanma mazeret hükmünün, çocukla kişisel ilişkinin sağlıklı sürdürülebilmesi amacıyla yapılacak nakil taleplerini de kapsadığını açıkça ortaya koydu.

2. Velayet alamayan ebeveynin hakları güvence altına alındı
Müşterek çocukların velayeti kendisine verilmeyen, ancak çocukla kişisel ilişki hakkı olan ebeveyn memurun, çocuğun bulunduğu yere yakın bir ile atanma talebinin meşru ve hukuka uygun olduğu tescillendi.

3. Anayasa'nın aile koruma hükmü somutlaştı
Anayasa'nın 41. maddesi soyut bir ilke olarak değil; memur atamaları üzerinde doğrudan etkisi olan bir güvence olarak uygulandı.

İdari işlemlerin tesisinde:

• Anayasal hakların,
• Aile hayatının korunmasının,
• Çocuğun üstün yararının,
• Eşitlik ilkesinin gözetilmesi gerektiği açık biçimde ortaya konulmuştur.

Dikkat Edilmesi Gereken Süreler ve Koşullar

• Boşanma kararının kesinleşme tarihi belirleyicidir.
• Nakil talebi, kesinleşme tarihinden itibaren en geç bir yıl içinde yapılmalıdır.
• Boşanma kararının kesinleştiğini gösteren mahkeme ilamının ibraz edilmesi zorunludur.
• Talep, personelin kadro ve görevine uygun bir yere yönelik olmalıdır.

             Ankara Bölge İdare Mahkemesi 14. İdari Dava Dairesi’nin bu kararı, boşanma sonrası çocukla kişisel ilişkinin korunmasının yalnızca özel hukuk bakımından değil, idari işlemler bakımından da dikkate alınması gereken anayasal bir değer olduğunu ortaya koymaktadır. Özellikle emniyet personeli ve diğer kamu görevlileri açısından, boşanma sonrası mazeret atamalarında idarenin dar ve şekilci yorumlarının yargı denetimine tabi olduğu bir kez daha vurgulanmıştır.