Polislerde İstek Dışı Atama

Polis memurları, belirli koşullar altında talepleri dışında farklı birimlere, illere veya görevlere atanabilmektedir. "İstek dışı atama" olarak adlandırılan bu işlemler, her ne kadar idarenin takdir yetkisi kapsamında değerlendirilse de bu yetki sınırsız değildir; kamu yararı, hizmet gerekleri ve personelin Anayasal hakları ile çerçevelenmiştir.

İstek Dışı Atama Nedir?

Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği kapsamında yapılan genel atamalarda, personelin kendi tercihlerine uymayan bir yere atanması istek dışı atamayı oluşturmaktadır. Bu durum; tercih listesinin en alt sıralarındaki yere atanma, hiç tercih yapılmamış bir ile gönderilme ya da genel atama dönemleri dışında zamansız atamaya tabi tutulma biçiminde karşımıza çıkabilmektedir.

Yönetmelikte atama hizmetlerinin eşitlik ve hakkaniyet ilkesi çerçevesinde yürütülmesi, birimlerin ve personelin ihtiyaçlarının denge gözetilerek karşılanması açıkça öngörülmüştür. Bu hüküm, istek dışı atamalarda idarenin hukuka aykırı eylemlerine karşı başvurulabilecek temel mevzuat dayanağını oluşturmaktadır.

Hangi Durumlarda Dava Açılabilir?

İstek dışı atamalarda iptal davası açılabilmesi için hukuka aykırılığın somut biçimde ortaya konulması gerekmektedir. Yerleşik yargı içtihadı incelendiğinde en sık kabul gören iptal gerekçeleri şunlardır:

Eşit durumda olan personel arasında adaletsiz dağılım yapılması; özellikle belirli bir bölgeye ya da birime daha önce atanmamış personel varken aynı kişinin tekrar atanması, eşitlik ilkesi açısından hukuka aykırı kabul edilmektedir.

Mazeret ve özürlerin göz ardı edilmesi de önemli bir iptal gerekçesi oluşturmaktadır. Eş durumu, sağlık durumu veya yönetmelikte sayılan diğer mazeretlerin idare tarafından değerlendirmeye alınmadan atama yapılması bu kapsamda değerlendirilmektedir.

Genel atama dönemleri dışında ve muvafakat alınmaksızın yapılan atamalar da yargı tarafından denetlenmektedir. Danıştay, idarenin takdir yetkisini kullanmakla birlikte kamu yararı ve hizmet gereklerini gözetmek zorunda olduğunu; bu gerekçeleri ortaya koymadan sırf takdir yetkisine dayanılarak kurulan işlemlerin iptal edilmesi gerektiğini tutarlı biçimde vurgulamaktadır.

Dava Süreci ve Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar

Atama kararının tebliği veya ilanından itibaren 60 gün içinde yetkili idare mahkemesinde iptal davası açılması gerekmektedir. Bu süre hak düşürücü nitelikte olup geçirilmesi halinde dava açma imkânı ortadan kalkmaktadır.

Davada yürütmenin durdurulması talebinin mutlaka yer alması önerilmektedir. Yürütmenin durdurulmasına karar verilmesi halinde idare 30 gün içinde atamayı geri almak ve personeli eski görev yerine iade etmekle yükümlüdür.

Yeni görev yerine fiilen başlanmış olması, atama işlemine karşı dava açılmasına engel değildir. Ancak göreve başlamak, bazı durumlarda idarece "atamanın zımnen kabulü" olarak yorumlanmaya çalışıldığından süreci yönetirken dikkatli olunması gerekmektedir.

Sonuç

İstek dışı atamalar, idarenin takdir yetkisi kapsamında görünse de bu yetki; eşitlik ilkesi, hizmet gerekleri ve personelin Anayasal haklarıyla sınırlıdır. Salt takdir yetkisine dayanan, kamu yararını ortaya koymayan ya da eşit durumdaki personele farklı muamele eden atamaların iptali yargı önünde mümkündür. Dava açma sürelerinin kısalığı göz önünde bulundurulduğunda, tebliğ ya da ilan tarihinden itibaren gecikmeksizin harekete geçilmesi büyük önem taşımaktadır.