Polislerin GİH Sınıfına Geçişi ve Dava Yolu

Emniyet Hizmetleri Sınıfı (EHS) mensuplarının, eş durumu nedeniyle Genel İdare Hizmetleri (GİH) sınıfına geçişi, özellikle eşlerinin görev yeri değiştirilemeyen ya da özel sektörde çalışan personel için önemli bir hak olarak düzenlenmiştir. Bu hak, uzun süre Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 39. maddesiyle güvence altında tutulmuş; ancak 2025 yılında yapılan yönetmelik değişikliğiyle söz konusu madde yürürlükten kaldırılmıştır.

GİH Sınıfına Geçiş Nedir?

EHS mensupları, bulundukları ilin zorunlu hizmet süresini tamamlamaları ve eşlerinin başka bir ile atanma imkânı bulunmaması halinde, Genel İdare Hizmetleri sınıfından bir kadroya geçiş talebinde bulunabilmektedir. Bu düzenleme, eşlerin aynı ilde birlikte yaşamasını sağlamaya yönelik olup Anayasa'nın 41. maddesinde güvence altına alınan aile birliğinin korunması ilkesine dayanmaktadır.

Uygulamada GİH geçişi; eşi çakılı kadro olarak görev yapan, özel sektörde faaliyet gösteren ya da kendi işyerini işleten ve bu nedenle başka ile atanamayacak olan polis memurlarına tanınan bir imkân olarak karşımıza çıkmaktaydı.

Danıştay 5. Daire 2013/XXXX E. 2014/XXXX K. İsteğin Özeti: Mersin 1. İdare Mahkemesi'nce verilen kararın, dilekçede yazılı nedenlerle temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir. TÜRK MİLLETİ ADINA Hüküm veren Danıştay Beşinci Dairesince işin gereği düşünüldü: Dava, Mersin İli, Silifke İlçe Emniyet Müdürlüğünde genel hizmet branşlı polis memuru olarak görev yapan davacının, ikinci bölge birinci görev sırası geldiğinden bahisle Şanlıurfa Emniyet Müdürlüğüne atanmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır. Temyiz edilen İdare Mahkemesi kararıyla; davacının eşinin Selçuk Üniversitesi'nde öğretim görevlisi olarak görev yaptığı, 2547 sayılı Kanuna tabi kadroda görev yapanların eş durumu nedeniyle naklen atanmalarının mümkün olmadığı, dolayısıyla davacının eşinin Şanlıurfa'da görev yapma imkanının bulunmadığı, dava konusu atama işlemi ile davacının Anayasa ile koruma altına alınan aile bütünlüğünün bozulduğu, yine davacı ile benzer durumda bulunan bir kısım personel açısından eş durumu gözetilmek suretiyle ikinci bölge hizmetinin ertelendiği göz önüne alındığında eş durumu mazereti gözetilmeksizin tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle işlemin iptaline hükmedilmiştir. Davalı idare, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığını ileri sürmekte ve İdare Mahkemesi kararının temyizen incelenerek bozulmasını istemektedir. Anılan Yönetmeliğin 38. maddesinin 3. fıkrasına göre personelin, görev yaptığı bölge için Yönetmeliğin 23. maddesinde öngörülen hizmet süresini tamamlaması halinde dahi eş durumu nedeniyle erteleme imkanından 3 yıl yararlanabilmesi mümkün olduğu gibi, bölge hizmet süresini tamamlamasa bile ikinci bölge birinci görev sırasının gelmesinden dolayı tebligat aldığı tarihten itibaren en çok 3 yıl eş durumu nedeniyle erteleme imkanından yararlanması mümkündür. Bu durumda, eşinin Selçuk Üniversitesi'nde öğretim görevlisi olarak görev yapması nedeniyle bir başka İl'e atanamayacağı dikkate alındığında, eş durumundan dolayı 24/08/2010 tarihli işlemle Silifke İlçe Emniyet Müdürlüğüne atanan davacının, eş durumu nedeniyle erteleme talebi kabul edilmeyerek Şanlıurfa Emniyet Müdürlüğüne atanmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

Yönetmelik Değişikliği Sonrası Durum

2025 yılında yapılan yönetmelik değişikliğiyle GİH geçişini düzenleyen 39. madde kaldırılmıştır. Bu değişiklik, eşiyle aynı ilde kalmak zorunda olan polis memurlarının kuruma doğrudan başvuru yoluyla GİH geçişi yapma imkânını ortadan kaldırmaktadır.

Ancak yönetmelik hükmünün kaldırılmış olması, bu hakkın tamamen sona erdiği anlamına gelmemektedir. Anayasa'nın 41. maddesi, aile birliğinin korunmasını devlete açık bir yükümlülük olarak yüklemektedir. Bu Anayasal güvence yürürlükte olduğu sürece, GİH geçişi talebinin idare tarafından reddedilmesi ya da yönetmelik değişikliğine dayanılarak hiç değerlendirilmemesi halinde yargı yolu açık kalmaktadır.

Dava Yoluyla GİH Geçişi Mümkün mü?

Yönetmelikte ilgili madde yer almasa dahi Anayasal hakka dayalı olarak idareye başvuru yapılabilir. İdarenin 30 gün içinde cevap vermemesi zımni ret sayılmakta; bu tarihten itibaren 60 gün içinde idari iptal davası açılabilmektedir. Olumsuz yanıt tebliğ edilmesi halinde ise tebliğ tarihinden itibaren 60 günlük dava açma süresi işlemeye başlamaktadır.

İdare mahkemeleri, bu tür davalarda idarenin takdir yetkisini eşitlik ve aile birliğini zedeleyecek biçimde kullanıp kullanmadığını denetlemektedir. Dava açılırken yürütmenin durdurulması talebinin de eklenmesi, olası mağduriyetin önüne geçmek açısından önem taşımaktadır.

Dikkat Edilmesi Gereken Koşullar

Eşin başka bir ile atanma imkânının bulunmaması temel şart olarak öne çıkmaktadır. Eşin kamu görevlisi olması halinde atamasının hukuken mümkün olup olmadığı değerlendirilmeli; özel sektörde çalışan eş için ise belirli bir süre prim ödeme koşulunun sağlanıp sağlanmadığı incelenmelidir. Yönetmeliğe 2025'te eklenen düzenlemeyle eşi özel sektörde çalışan personel için son üç yılda en az 720 gün SGK primi ödeme şartı getirilmiştir.

Sonuç

Yönetmelik değişikliği, GİH sınıfına geçişin önünü kapatmış gibi görünse de Anayasal dayanağı olan bu hakkın dava yoluyla elde edilmesi mümkündür. Bu nedenle idareye yapılan başvuruların reddedilmesi ya da cevapsız bırakılması durumunda dava açma sürelerinin dikkatle takip edilmesi büyük önem taşımaktadır.