Harç Tamamlatılmadan Karara Çıkılmasının Hukuka Aykırılığı

             Harçlar Kanununa göre;

Madde 30 - Muhakeme sırasında tesbit olunan değerin, dava dilekçesinde bildirilen değerden fazla olduğu anlaşılırsa, yalnız o celse için muhakemeye devam olunur, takip eden celseye kadar noksan değer üzerinden peşin karar ve ilam harcı tamamlanmadıkça davaya devam olunmaz. Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 409'uncu maddesinde gösterilen süre içinde dosyanın muameleye konulması, noksan olan harcın ödenmesine bağlıdır.

 

             Konuya ilişkin olarak;

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi 2014/10443 E. 2015/11833 K. "HMK 180. Madde Davanın Tamamen Islahı Dava, vasiyetnamenin iptali ve tenkis istemine ilişkindir. Davacı, ortak mirasbırakan . . . ’nin 03/01/2008 tarihli vasiyetnamesi ile davalı Osman’a Ömerli Köyü’nde bulunan adına kayıtlı ev, zeytinlik ve aynı yerde bulunan ancak tapuda kayıtlı olmayan tarla vasfındaki tüm taşınmazlarını vasiyet ettiğini, mirastan ıskatı gerektirir bir durum olmadığı halde bu şekilde mirastan iskat edildiğini ileri sürerek mirastan ıskatın iptalini istemiş, aşamada davasını ıslah ederek talebinin vasiyetnamenin iptali ve tenkis olduğunu bildirmiştir. Davalı, vasiyetnamede şekil ve usul eksikliğinin sözkonusu olmadığını, murisin sağlığında davacıya payına düşen mallardan fazlasını bağış yoluyla verdiğini belirterek davanın reddini savunmuştur. Mahkemece, vasiyetnamenin iptali isteminin reddine, tenkis isteminin kabulüne karar verilmiştir. Bilindiği gibi ıslah, taraflardan birinin yapmış olduğu bir usul işlemini (dava dilekçesine yeni vakıaların eklenmesi, davanın sebebi, talep sonucu, iddia, davaya cevap ve savunmanın değiştirilmesi ve yeni delil gösterilmesi gibi işlemlerle) tamamen veya kısmen değiştirmesidir. 6100 sayılı HMK’nın 180. maddesi uyarınca, davacı davasını tamamen ıslah ederek talep sonucunu değiştirebilir. Somut olayda, mirastan iskatın iptali istemi ile açılan davada davacı, 14/10/2010 tarihli dilekçesi ile davasını tamamen ıslah ederek, vasiyetnamenin iptali ve tenkis davasına dönüştürmüştür. Tam ıslah edilen davada değer belirtilmediği gibi, 21/11/2011 tarihli hukukçu bilirkişi raporunda belirlenen değer üzerinden de harç tamamlanmadan, 492 sayılı Harçlar Kanununun 30. maddesindeki “Muhakeme sırasında tespit olunan değerin, dâva dilekçesinde bildirilendeğerden fazla olduğu anlaşılırsa, yalnız o celse için muhakemeye devam olunur, takip eden celseye kadar noksan değer üzerinden peşin karar ve ilam harcı tamamlanmadıkça dâvaya devam olunmaz. Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 409`uncu maddesinde gösterilen süre içinde dosyanın muameleye konulması noksan olan harcın ödenmesine bağlıdır” hükmüne aykırı şekilde, davanın görülebilirlik koşulu yerine getirilmeden davanın sonuçlandırıldığı anlaşılmaktadır. Hâl böyle olunca, davacıya tam ıslah edilen talebine göre dava değerini bildirmesi ve buna göre harcın tamamlatılması, eksiklik giderildikten sonra hasıl olacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu şekilde hüküm kurulması isabetsizdir. Kabule göre de, davacının miras payı 1/5 olduğu halde, 1/3 miras payı üzerinden hesaplama yapılması doğru olmadığı gibi, davalının saklı paylı mirasçı olması nedeniyle sabit tenkis oranı belirlenirken saklı payının düşülmesi gerektiği gözardı edilerek tenkis hesabı yapılması da hatalıdır. Davalının temyiz itirazı açıklanan nedenlerden ötürü yerindedir. Kabulüyle, hükmün (6100 sayılı Yasanın geçici 3.maddesi yollaması ile) 1086 sayılı HUMK.`nın 428.maddesi gereğince ( BOZULMASINA ), alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, oybirliğiyle karar verildi.

 

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi 13.04.2023 T. 2023/1554 E. 2023/2167 K. "TAPU İPTALİ VE TESCİL DAVASI - İNANÇ SÖZLEŞMESİ - ARA KARARIN SON GÜNÜNDEN ÖNCE VERİLEN ISLAH DİLEKÇESİ DİKKATE ALINARAK EKSİK NİSPİ HARCIN TAMAMLANMASI İÇİN SÜRE VERİLMESİ GEREĞİ - HÜKMÜN BOZLDUĞU ....B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar İlk Derece Mahkemesince, 08/09/2022 tarihli 6 No.lu celsede dava değeri belirlenip harç ikmali için kesin süre verildiği, davacı ve asli müdahil tarafından kesin süre içerisinde harcın yatırılmadığından dosyanın Harçlar Kanun'u 30 uncu ve Hukuk Muhakemeleri Kanun'u 150 nci maddesi uyarınca işlemden kaldırılmasına karar verildiği, aradan geçen 3 aylık süre içerisinde harç yatırılmadığı ve yenileme talep edilmediği gerekçesiyle davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir. Asli müdahil ve davacı vekilinin ortak sunduğu temyiz dilekçesinde özetle ; davayı 05/09/2022 tarihinde ıslah ettiklerini, ıslah harcını da 05/09/2022 tarihinde yatırıldığını, mahkemece ıslah dilekçesinin hiç dikkate alınmadan hala keşifte belirtilen taşınmaz bedeli üzerinden tapu iptal ve tescil davası şeklinde harcın tamamlanmasının istenildiğini, ıslah dilekçesi doğrultusunda esasa ilişkin inceleme yapılması gerektiğini, davacı için ayrı asli müdahil için ayrı vekalet ücretine hükmedilmesinin de hatalı olduğunu, tek dava olduğundan tek vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini belirterek açıklanan ve resen nazara alınacak sebeplerle hükmün bozulmasını talep etmiştir.  3. Değerlendirme 1.Mahkemece, 16.06.2022 tarihli duruşmada davacıya ve asli müdahile eksik nispi harcı tamamlamaları için ayrı ayrı ihtaratlı süre verilmiştir. Harcın mahkeme ara kararına göre en son yatırılması gereken tarih gelecek celse günü olan 08.09.2022'dir. Davacı vekili ve asli müdahil 05.09.2022 tarihinde birlikte verdikleri dilekçeyle taleplerini ıslah edip tazminata dönüştürmüştür. Her ne kadar dilekçede davalarının belirsiz alacak davası olduğunu belirtmişlerse de dava değeri belirlendiğinden ve değerin bir kısmı talep edildiğinden davanın belirsiz alacak davası olarak nitelendirilmesi mümkün değildir. Davacı vekili ve asli müdahil dava konusu taşınmazın değerinden \"şimdilik\" ibaresiyle 40.000,00 TL'nin hüküm altına alınmasını istediklerinden dava HMK'nın 109 uncu maddesinde belirtilen kısmı dava niteliğindedir. 2. Davacı vekili ve asli müdahil tarafından ıslah dilekçesi 16.06.2022 tarihli duruşmada verilen ara kararı gereği sonraki duruşma tarihi olan 08.09.2022'den önce verildiğinden yargılamaya esas alınacak talep miktarı ıslah dilekçesinde belirtilen talep miktarıdır. 3. Mahkemece öncelikle yapılması gereken iş, önceki ara kararın son günü olan 08.09.2022'den önce verilen ıslah dilekçesi dikkate alınarak davacı ve asli müdahil açısından 40.000,00 TL üzerinden eksik nispi harcın tamamlanması için süre vermektir. Buna aykırı olacak şekilde 08.09.2022 tarihli duruşmada davacı vekili ve asli müdahilin ıslah dilekçesi dikkate alınmadan önceki ara kararda belirlenen eksik nispi harcın tamamlanmadığından bahisle dosyanın işlemden kaldırılmasına, akabinde de davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi doğru görülmemiş bu sebeple hüküm bozulmuştur....13.04.2023 tarihinde oy birliği ile karar verildi.

 

Yargıtay 23. Hukuk Dairesi 09.10.2018 T. 2016/1183 E. 2018/4595 K. "Diğer yandan, davacı tarafın dava açılışında 7.000 TL üzerinden peşin harç yatırarak dava açtığı, yargılama sırasında davacı tarafın 17.04.2015 tarihli ıslah dilekçesiyle davasını 119.060 TL. üzerinden ıslah ettiği ve 112.060 TL. üzerinden ıslah harcını yatırması gerektiği halde 109.060 TL. üzerinden yatırdığı anlaşılmıştır. Mahkemece kabule göre, 119.060 TL. üzerinden karar verildiği halde kabul edilen 3.000 TL.lik kısım için eksik harç yatırıldığı anlaşıldığından, Harçlar Kanunu'nun 30. maddesinde, eksik yatırılan harç tamamlanmadıkça, müteakip yargılama işlemlerine devam edilemeyeceği düzenlemesi gereği harcın ikmali için davacıya süre verilmesi gerekirken emredici düzenlemeye aykırı olarak yargılamaya devam edilip hüküm kurulması da doğru olmamıştır.... 09.10.2018 tarihinde oybirliği ile karar verildi. "

 

             Yapılan açıklamalar ve sunulan kararlar gözetildiğinde; taraflara harçları tamamlamaları için süre verilmeden karar verilmesi hukuka aykırıdır.