Trafik Kaza Tespit Tutanağı İptal Süreci Ve Görevli Mahkeme Hususu

Trafik kazası geçirenler için kaza tespit tutanağı, hem sigorta tazminatı hem de cezai sorumluluk açısından belirleyici bir belge niteliği taşır. Peki tutanakta hatalı kusur tespiti yapılmışsa ne olur? Bu tutanağa nerede, nasıl itiraz edilir? Tutanağın hukuki bağlayıcılığı var mıdır?

Görevli Mahkeme: Sulh Ceza Hakimliği

Trafik kaza tespit tutanağına itiraz davalarında görevli mahkeme konusu uzun yıllar tartışma yaratmıştır. Uyuşmazlık Mahkemesi, 25 Haziran 2018 tarih ve E:2018/375, K:2018/435 sayılı kararıyla bu tartışmayı kesin biçimde sonlandırdı.

Anılan kararda Uyuşmazlık Mahkemesi, kaza tespit tutanağının idari işlem niteliği taşımadığını, dolayısıyla idare mahkemelerinde itiraz yolunun kapalı olduğunu açıkça ortaya koydu. Buna göre trafik kaza tespit tutanağına itiraz davaları Sulh Ceza Hakimlikleri tarafından görülür.

Bu nedenle tutanağa itiraz etmek isteyen kişilerin idare mahkemesine değil, doğrudan Sulh Ceza Hakimliği'ne başvurması gerekir.

Ancak uygulamada hala Sulh Ceza Hakimliklerince görevsizlik kararı da verilmektedir. Bulunduğunuz şehre göre hala değişiklik gösterebilmektedir.

Kaza Tespit Tutanağı Bilirkişi Raporu Mudur?

Uygulamada sıkça karşılaşılan bir yanılgı, kaza tespit tutanağının bağlayıcı bir belge olduğunun sanılmasıdır.

Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 156. maddesinin 1. fıkrasının (a/3) bendi son derece açıktır: "Tutanak düzenleyenler, tutanakta taraflar için kusur oranı belirtmeksizin sadece kazanın oluşumunda kimin hangi trafik kuralını ihlal ettiğini belirtirler."

Yani trafik ekiplerinin kaza tespit tutanağına kusur oranı yazma yetkisi yoktur. Buna rağmen bazı tutanaklarda 8/8 gibi oran belirtildiği görülmektedir. Yargıtay bu noktada da net bir tutum sergilemiştir. 11. Hukuk Dairesi, trafik görevlilerinin mahkemece bilirkişi olarak görevlendirilmedikleri sürece kusur dağılımı yönünde görüş bildirme yetkisine sahip olmadığını, tutanakta yer alan kusur oranlarının yok sayılacağını hükme bağlamıştır.

Yargıtay 2. Ceza Dairesi de pek çok kararında aynı ilkeyi tekrar etmiştir: Trafik polisi veya jandarma tarafından düzenlenen tutanaklar bilirkişi raporu olarak kabul edilemez. Bilirkişi raporu dahi kesin delil niteliği taşımadığından, salt kaza tespit tutanağına dayanılarak kurulan hüküm hukuka aykırıdır.

Hangi Hatalı Tespitler İtiraz Gerektirir?

Trafik kaza tespit tutanağında yapılan hataların başında kusur atfındaki yanlışlıklar gelir. Pratikte sık karşılaşılan itiraz gerekçeleri şunlardır:

Yaya geçidine ilişkin hatalar: Karayolları Trafik Kanunu'nun 74. maddesi gereği sürücüler, yaya geçidine yaklaşırken yavaşlamak ve geçmek üzere bulunan yayalara ilk geçiş hakkını vermek zorundadır. Yaya geçidinde ya da çok yakınında gerçekleşen kazalarda sürücü kusurunun gözardı edilmesi ve tüm kusur yayana yüklenmesi itiraz gerektiren bir haldir.

Araç teknik kısıtlamalarının gözetilmemesi: Ağır vasıta araçların şehir içinde belirli saatlerde seyir yasağı bulunmaktadır. Bu yasağa aykırı biçimde seyir eden aracın karıştığı kazalarda sürücünün bu ihlalinin tutanağa yansıtılmaması önemli bir eksikliktir.

Tabelaların tutanağa işlenmemesi: Kaza mahallindeki levha ve uyarı tabelalarının tutanakta "yok" olarak gösterilmesi, gerçeğe aykırı tespite dayanan bir kusur dağılımına yol açar.

Refüj ve yürüyüş alanlarının dikkate alınmaması: Yayalar için ayrılmış refüj ve yürüme alanları içinde gerçekleşen kazalarda bu unsurların değerlendirme dışı bırakılması hukuka aykırıdır.

Kusuru Kimler Belirleyebilir?

Yargıtay'ın yerleşik içtihadına göre kusur, değer yargısı niteliğinde bir kavramdır ve kusur ile derecesini belirleme görevi yargıca aittir. Bu tespite dayanılarak hazırlanacak bilirkişi raporlarında da tarafsız ve uzman kişilerin görevlendirilmesi şarttır.

Yargıtay 2. Ceza Dairesi, kusura ilişkin raporların Adli Tıp Kurumu, Karayolları Genel Müdürlüğü veya İTÜ gibi kurumlardan seçilecek üç kişilik uzman heyetinden alınması gerektiğini defalarca vurgulamıştır. Yalnızca bir tarafın tanıklarının beyanına dayanan, diğer tarafın anlatımını dikkate almayan raporlara dayanılarak hüküm kurulamaz.

Süreçte Dikkat Edilmesi Gerekenler

Kaza tespit tutanağına itiraz ederken şu noktalara dikkat etmek gerekir:

Tutanağın tebliğinden itibaren yasal süre içinde Sulh Ceza Hakimliği'ne başvurulmalıdır. Başvuruda kaza mahallinin fotoğrafları, güzergâhtaki tabelalar, varsa tanık beyanları ve kamera kayıtları delil olarak sunulabilir. Gerekirse uzman trafik bilirkişisi atanması talep edilmelidir. Ayrıca ağır vasıta araçların şehir içi seyir kısıtlamaları gibi teknik düzenlemelerin ihlali söz konusuysa bu hususların da açıkça dile getirilmesi önemlidir.

Sonuç

Trafik kaza tespit tutanağı, kusuru kesin olarak belirleyen bir belge değildir. Kolluk kuvvetlerinin kusur oranı belirleme yetkisi bulunmamakta olup bu tespitler hem Yönetmelik hem de Yargıtay kararları kapsamında bağlayıcılıktan yoksundur. Hatalı düzenlenen bir tutanağa karşı Sulh Ceza Hakimliği'nde itiraz yoluna gidilmesi, hak kayıplarının önüne geçilmesi açısından büyük önem taşır.